دیفرانسیل نامی است که شاید کمتر رانندهای با آن آشنا باشد، اما بدون شک همه ما اثر خرابی آن را در رانندگی تجربه خواهیم کرد. این قطعه بخشی از سیستم انتقال قدرت خودروست و وظیفه دارد نیرو را از موتور به چرخها منتقل کند. مهمتر از آن، دیفرانسیل کمک میکند در پیچها، چرخها با سرعت مناسب بچرخند تا ماشین راحت و ایمن حرکت کند. حالا اگر دیفرانسیل دچار مشکل شود، رانندگی نهتنها سختتر میشود، بلکه ایمنی خودرو هم به خطر میافتد. برای همین شناخت نشانههای خرابی دیفرانسیل اهمیت زیادی دارد.
چرا شناخت علائم خرابی دیفرانسیل مهم است؟
خیلی از رانندگان تا زمانی که ماشین دیگر روشن نشود یا حرکت نکند، به سراغ تعمیرگاه نمیروند. در حالیکه خرابیهای خودرو معمولاً با نشانههای کوچک شروع میشوند. اگر به موقع متوجه این نشانهها شویم و خودرو را بررسی کنیم، هم هزینه کمتری میپردازیم و هم از آسیبهای جدیتر جلوگیری میکنیم. دیفرانسیل هم یکی از همین قطعات حساس است. نشانههای خرابی آن کاملاً قابل تشخیص است و اگر راننده کمی دقت کند، میتواند زودتر برای تعمیر اقدام کند.
صدای غیرعادی از زیر خودرو
یکی از واضحترین نشانههای خرابی دیفرانسیل، صدای غیرطبیعی از قسمت زیرین ماشین است. این صداها معمولاً هنگام دور زدن یا تغییر سرعت بیشتر شنیده میشوند. شبیه به غرغر، ساییده شدن فلز یا کوبش خفیف هستند. راننده ممکن است ابتدا تصور کند صدا از لاستیکها یا کمکفنرهاست، اما در واقعیت منبع آن دیفرانسیل است. علت اصلی چنین صداهایی معمولاً کمبود یا کهنه شدن روغن دیفرانسیل یا ساییدگی چرخدندههای داخلی است.
این صداها اگر نادیده گرفته شوند، به مرور شدیدتر میشوند. در نهایت ممکن است باعث شکستن دندهها یا قفل شدن دیفرانسیل شوند؛ مشکلی که تعمیر آن بسیار پرهزینه خواهد بود. پس اگر صدایی غیرعادی شنیدید، بهترین کار این است که زودتر ماشین را به مکانیک نشان دهید.
لرزش هنگام حرکت
دومین علامت خرابی دیفرانسیل، لرزش غیرمعمول ماشین است. البته لرزش دلایل مختلفی دارد؛ مثلاً ممکن است ناشی از بالانس نبودن چرخها یا خرابی لاستیک باشد. اما وقتی لرزش همراه با صداهای غیرعادی باشد و مخصوصاً هنگام شتاب گرفتن یا کم کردن سرعت تشدید شود، احتمال خرابی دیفرانسیل بالا میرود.
این لرزشها نشانه آن است که قطعات داخل دیفرانسیل بهدرستی درگیر نمیشوند یا لقی دارند. در نتیجه ماشین تعادل خود را از دست میدهد و رانندگی دشوارتر میشود. چنین وضعیتی علاوه بر آزار راننده، باعث فشار بیشتر بر گیربکس و شفتها هم خواهد شد.
سخت شدن کنترل خودرو در پیچها
دیفرانسیل سالم باعث میشود ماشین در پیچها نرم و روان حرکت کند. اما وقتی این قطعه دچار مشکل شود، چرخها درست با هم هماهنگ نمیشوند. نتیجه آن این است که ماشین در پیچها بیش از حد به یک طرف متمایل میشود یا کنترل فرمان سختتر از قبل خواهد شد.
بعضی رانندگان ممکن است این تغییر را جدی نگیرند و تصور کنند مشکل از لاستیکها یا جاده است. در حالی که سختی کنترل در پیچها یکی از مهمترین نشانههای خرابی دیفرانسیل است. نادیده گرفتن این موضوع میتواند در شرایط خطرناک مثل جادههای لغزنده یا پیچهای تند، امنیت سرنشینان را به خطر بیندازد.
نشتی روغن
دیفرانسیل هم مثل موتور برای کارکرد صحیح به روغن نیاز دارد. این روغن باعث میشود دندهها نرم کار کنند و دچار اصطکاک شدید نشوند. حالا اگر در زیر ماشین لکههای روغن مشاهده کردید یا متوجه شدید سطح روغن دیفرانسیل بهسرعت کاهش پیدا میکند، باید احتمال نشتی را جدی بگیرید.
نشتی روغن معمولاً از آببندیها یا پوسته دیفرانسیل رخ میدهد. در نگاه اول شاید مشکل بزرگی به نظر نرسد، اما کمبود روغن بهسرعت باعث داغ شدن و ساییدگی دندهها میشود. تعمیر چنین آسیبی چند برابر گرانتر از رفع یک نشتی ساده خواهد بود.
ضربه یا کوبش ناگهانی
یکی دیگر از نشانههای خرابی دیفرانسیل، احساس ضربه یا کوبش هنگام حرکت است. این حالت بیشتر در زمان شتاب گرفتن یا تغییر سرعت رخ میدهد. دلیل آن معمولاً لقی دندههای داخلی یا خرابی قطعاتی است که وظیفه انتقال نیرو را دارند.
این ضربهها علاوه بر اینکه برای راننده آزاردهنده هستند، در صورت ادامهدار بودن میتوانند به گیربکس یا میلگاردان هم آسیب بزنند. پس اگر چنین ضربههایی را احساس کردید، بهتر است سریعاً خودرو را به یک تعمیرگاه تخصصی ببرید.
چه باید کرد؟
شناختن نشانههای خرابی دیفرانسیل یک بخش ماجراست. بخش دیگر، واکنش درست راننده است. اگر چنین علائمی را مشاهده کردید، بهترین کار این است که خودرو را در اولین فرصت به یک مکانیک متخصص نشان دهید. تعویض روغن دیفرانسیل در زمان مناسب، سرویسهای دورهای و استفاده از قطعات باکیفیت، بهترین راه برای جلوگیری از خرابیهای جدی است.
به یاد داشته باشید که بیتوجهی به علائم کوچک، هزینههای بزرگی به همراه دارد. دیفرانسیل قطعهای است که اگر بهطور کامل از کار بیفتد، ممکن است ماشین دیگر قادر به حرکت نباشد. پس بهتر است قبل از آنکه کار به اینجا برسد، مراقب نشانهها باشید.
نشانههای خرابی دیفرانسیل معمولاً با صداهای غیرعادی، لرزش در حرکت، سختی در کنترل خودرو، نشتی روغن یا ضربههای ناگهانی همراه است. رانندگان باید این علائم را جدی بگیرند و تصور نکنند مشکل از جاده یا لاستیکهاست. توجه به این نشانهها و مراجعه به تعمیرگاه در زمان مناسب، نه تنها از هزینههای سنگین جلوگیری میکند، بلکه ایمنی رانندگی را هم تضمین خواهد کرد.